Choose language "English" Choose language "German" Choose language "French" Choose language "Dutch" Choose language "Spanish" Choose language "Polish" Choose language "Italian" Choose language "Bulgarian"

Leve Silanus!

Wie rustig leeft, sterft oud. Dat bewijst Silanus, het dorpje waar de bewoners het oudst van heel Europa worden. Hun recept om jong te blijven: schapen, olijfolie en liefhebben.

Het geheim voor een langer leven heeft nog nooit zo binnen handbereik gelegen. Eeuwenlang heeft de mens er tevergeefs naar gezocht in alle uithoeken van de wereld; vandaag de dag hoeft men slechts een vlucht te nemen naar Sardinië. In het hart van dit mediteraanse eiland ligt het dorp Silanus, iets meer dan 2300 inwoners, maar een bevolking die zich tot de oudsten van de wereld mag rekenen. Mensen wiens geschiedenis je van hun gezicht kunt lezen.

Neem Michele Mura: zijn rimpels verraden een leven vol werken en zwoegen. Maar wanneer je met hem praat vervagen ze en blijkt dat hij het leven nog lang niet zat is, integendeel. Tiu Micheli, zoals hij in het dorp wordt genoemd, draagt een te grote broek voor zijn tengere figuur, aan zijn voeten grote rubberen laarzen waaronder zich een verblindend groen grasveld uitstrekt. Boven zijn hoofd de hemel, om zich heen slechts schapen. Hij is al 83, maar brengt elke dag de beesten naar de weide en werkt op zijn wijngaard. „De lucht van het platteland is mijn gezondheid“, vertelt hij, terwijl hij ons in het oor fluistert zich al met pensioen te voelen. In vergelijking met vroeger werkt hij minder, zegt hij, mede dankzij de hulp van zijn zoon.

Ook Tonino Tola heeft van jongs af aan hard gewerkt. Hij is 77 jaar en nog maar een jongetje in vergelijking met zijn dorpsgenoten. Met zijn ezel loopt hij elke dag kilometers om zijn schapen en koeien in de gaten te houden. Soms brengt hij ook de nacht bij ze door uit angst voor diefstal, iets wat in het gebied vaak voorkomt. ‘Je hebt passie nodig voor hetgeen je doet’, vertelt Tonino met een gezicht zo trots als een ridder uit vroeger tijden, ‘ook in je werk’. ‘Velen die minder dan ik hebben gewerkt zijn veel meer afgemat.’ Nonchalant somt hij zijn dagelijkse dieet op: vlees, kaas, rode wijn uit eigen productie en groenten. Zelf verbouwd zoals zo velen dat in het dorp weer doen sinds ze met de euro te maken kregen. Elke stadse gezondheidsfanaat verbleekt bij het horen van zo’n dieet – voor hen alleen maar vis en volkorenbrood – maar hier schijnt het toch echt het elixir voor een lang leven te zijn. Ook hun geheugen werkt zo snel als een trein: Tonino kan urenlang praten over stambomen van familieleden of dorpsgenoten, of vertellen over de avonturen van zijn oom die piloot was in de Tweede Wereldoorlog. Sigaretten? Weinig, door gebrek aan geld. Medicijnen? Nog minder en alleen wanneer absoluut noodzakelijk, bijvoorbeeld wanneer de griep heerst. Het sterkste geneesmiddel waar je ze over hoort, is antibiotica.

En toch is Silanus een dorpje zoals zo vele in Sardinië: veel groen, weinig mensen op straat en lucht die het inademen waard is. Dat er nu zoveel internationale aandacht naar het dorp uitgaat, komt door de wetenschappers van het nationale Instituut van veroudering in de Verenigde Staten. Silanus is door dit instituut – samen met het eiland Okinawa in Japan, de stad Loma Linda in Californië en enkele delen van Costa Rica – benoemd tot één van de plaatsen die het recept in handen hebben voor een goede oude dag. Maar een verklaring hebben ze nog niet voor het hoge aantal negentig- en honderdjarigen. Silanus, verborgen tussen de heuvels van Marghine in de provincie Nuora, zit er vol mee. Dat is opvallend omdat het dorp volgens de statistieken van de Europese Unie vijf keer groter zou moeten zijn om met zekerheid aanspraak te kunnen maken op minstens één persoon die ouder is dan honderd jaar. Bovendien vinden we in de rest van de wereld één mannelijke honderdjarige op vier vrouwelijke. In Silanus zijn de mannen in het voordeel, met twee honderdjarige mannen op één vrouwelijke.

Rustig leven, geen stress en de bijbehorende ziektes en eten van je eigen grond, zodat je je elke dag beweegt om het te verbouwen (eens wat anders dan joggen en de sportschool!): Het zou de magische formule kunnen zijn om de honderd jarige leeftijd in goede conditie te bereiken. Maar de uitmuntende gezondheid en het actieve leven van deze oude mensen is ook, en vooral, een kwestie van genen. Genen die in isolement zijn gevormd en het lange leven op Sardinië kunnen verklaren. De Universiteit van Sassari doet al tien jaar onderzoek naar het lange leven, onder de projectnaam AkeA (dat komt van ‘a kent’annos’ wat ‚op honderd jaar’ betekent, een traditionele toost in Sardinië).

Met een bord heerlijke schapenkaas op tafel erkent Gigliola Congiu, de wethouder van Cultuur in Silanus, dat de genetische factor meetelt. ‘Maar laten we niet vergeten dat het personen zijn die, met name gedurende de oorlog, weinig hebben gegeten. Vandaag de dag zetten ze hun sobere manier van leven voort.

Belangrijker nog is dat ze hun geliefden nog om zich heen hebben, waardoor ze zich nog belangrijk voelen.“ Het rustige sociale milieu is als een glazen stolp die de ouderen van Silanus beschermt tegen de eenzaamheid die veel gepensioneerde stedelingen tegenwoordig kennen. Hier bestaan geen bejaardentehuizen en er is geen behoefte ze te bouwen.

Francesco Nieddu is oprichter van de VVV en oudburgemeester. Hij ziet het anders. Hij gelooft in ‘natuurlijke selectie’. ‘De tachtig- en negentigjarigen die hier nu leven, zijn mensen die de malaria die hier heeft geheerst, hebben overleefd’, vertelt hij. ‘Het zijn dus mensen met een sterke weerstand. Daarmee is niet gezegd dat dat ook voor hun nageslacht geldt.’

Vaders helpen hier hun zonen en dochters. Neem Stefano Cossu, 93 jaar maar met het gezicht van een kind. Wanneer het werk klaar is bij zijn dochter Andrea in de schaapsstal gaat hij naar zijn zoon Angelo, een zanger. Samen geven ze een voorstelling van de zogenaamde canto a tenore, een typisch Sardische traditie die door Unesco is uitgeroepen tot cultureel erfgoed. Ze vertellen dat ze een CD aan het maken zijn. Geconfronteerd met het ongeloof dat ik uitstraal, glimlacht hij vriendelijk. Dan opent hij zijn mond en zonder op te staan van de keukentafel begint hij met een krachtige en diepe stem te zingen. Als we erover nadenken is lang leven ook en vooral een mentale kwestie. Vitaliteit en ironie lijken te zijn gegrift in de genen van deze oudjes. Kijk maar naar Andreana Penduzzu, 95 jaar. Ze zit weggezakt in haar zwarte jurk bij de open haard. Eerst leek ze geen zin te hebben over zichzelf te praten. Maar ze heeft maar heel even nodig – zoals elke zichzelf respecterende Sardijn – om zich bloot te geven. Ze doet dit met een energie die een dertigjarige nog jaloers zou maken en maakt aan de lopende band ontwapenende grapjes. Om haar heen al haar kinderen en kleinkinderen, iedereen heeft het naar zijn zin. Ze vechten erom wie haar mag knuffelen en zo verlengen ze haar leven dag na dag. ‘Zeker, genen zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de levensduur,’ legt dokter Hennig uit. Hij is voorzitter van de Duitse stichting tegen veroudering. ‘Maar het hangt van je levensstijl af of je je met zeventig jaar in goede conditie bevindt of niet meer op je benen kunt staan. In wezen is goed ouder worden vergelijkbaar met sparen voor je pensioen: hoe eerder je gezond begint te leven, hoe minder inspanning het je zal kosten als je ouder bent.’ Absoluut een waardevol advies dat misschien makkelijk is op te volgen in een klein dorpje als Silanus; maar niet voor onze generatie, rusteloos levend in grote metropolen tussen de smog. Voor ons is het een echte uitdaging zijn advies ter harte te nemen. Zullen we erin slagen? Het antwoord laat nog minstens een halve eeuw op zich wachten.

Auteur/Foto‘s:

Silvia Cravotta

Vertaling uit het Italiaans:

Elise van Ditmars


Tekst in het kader:

Europa wordt grijs. Het continent is wereldrecordhouder oude inwoners: meer dan 17% van de bevolking was in 2005 65 jaar of ouder. En volgens de vooruitzichten loopt dit percentage op tot 20% in 2020.

Het aandeel 65-plussers in de EU groeide van 14,6% in 1990 naar 17,2% in 2005. Ouder worden heeft voordelen, maar ze schept ook extra verplichtingen. De wereldwijde vergrijzing zorgt voor een kostenstijging in de sociale zekerheid en de gezondheidszorg. De EU ondersteunt projecten ter bevordering van een actieve oude dag. Het project Eldergames helpt onze grootouders zich jong te voelen door het aanbieden van spelletjes die de mentale activiteit van onze 80-plussers verbeteren.


contact | partners | press | © indigomagazine.eu 2007-2009 | programmed by Rüdiger Scheumann | hosted by mmvi